Pedagoogle

De evolutie van het vaderschap

‘Fathers saved the human race’ 

 Anna Machin

 

Rousseau liet zijn vijf kinderen na de geboorte naar een tehuis voor vondelingen brengen. De denkbeelden van deze baanbrekende filosoof en pedagoog ten spijt – die hij overigens later zou betreuren – zijn onze zorgende, empathische vaders een fenomeen. Bij ruim 95% van de zoogdieren brengt het vrouwtje de jongen in haar eentje groot. Daarentegen heeft een lange evolutie de investerende mannen van Homo sapiens klaargestoomd om harmonieus te kunnen samenwerken als ouders. Toch heerst er veel verwarring over de vaderrol.

Ian McEwan beschrijft in zijn roman On Chesil Beach hoe een student in de jaren vijftig een meisje zwanger had gemaakt en vervolgens werd gesignaleerd achter een kinderwagen, ‘in die tijd nog een vernederende handeling voor een man’. Nu worden de wenkbrauwen gefronst als een vader níet achter de kinderwagen loopt. Of te weinig zorgverlof opneemt, dan wel te weinig beschikbaar zou zijn voor zijn kinderen of huishoudelijk werk. Vaders zijn onzeker geworden over hun rol. Ten onrechte.

 

Dad throwing child (2) Baby photo created by freepik – www.freepik.com

(meer…)

Een pleidooi voor evolutionaire pedagogiek

The trouble is that most research on parenting will not help you in the slightest because it doesn’t control for genetic factors

Brian Boutwell

 

Charles Darwin was niet alleen een natuurwetenschapper die voor opschudding zorgde met het intellectuele dynamiet van de evolutietheorie. Hij was ook een oplettende ouder. Vanaf de geboorte van zijn eerste zoon William Erasmus in 1839 hield hij een dagboek bij van diens ontwikkeling. Darwin observeerde vol verwondering de aangeboren zoek- en zuigreflexen en het werpgedrag van zijn zoon. Anderhalve eeuw later wordt de maakbaarheid van het kind schromelijk overschat en de opvoeding overdreven geproblematiseerd. Juist pedagogen zouden op basis van evolutietheoretische en gedragsgenetische bevindingen meer tegenwicht moeten bieden aan het alomtegenwoordige dogma van het kind als onbeschreven blad.

 

Screenshot PIP

(meer…)

Jeugdhulp in school: (g)een goed idee!

Moeten jeugdhulp en onderwijs inniger samenwerken? De rijksoverheid stelt dat scholen voor de jeugdhulp onmisbare partners zijn en een laagdrempelige plek om hulp te bieden. In Pijnacker-Nootdorp zijn beleidsmedewerkers van de gemeente inmiddels aanmerkelijk sceptischer. Sinds hulpverleners daar spreekuren op scholen houden is er een ongekende groei van vooral ambulante jeugd-ggz. Wat blijkt? Tijdens het spreekuur op school krijgen ouders meteen een diagnose mee en het advies hulp te zoeken.

Hoe kan het dat, terwijl de Nederlandse jeugd behoort tot de gelukkigste ter wereld, de vraag om jeugdhulp almaar toeneemt? Inmiddels zou één op de vijf kinderen professionele hulp nodig hebben bij gezond en veilig opgroeien. Leiden hulpverleners/gedragswetenschappers in school tot onnodig problematiseren?

Hans Koppies vroeg een reactie aan pedagoog Jo Hermanns, neuropsycholoog Jelle Jolles en ontwikkelings-/onderwijspsycholoog Wim Van den Broeck op  de stelling: Jeugdhulp in school: (g)een goed idee!

 

Illustratie De Pedagoog Jan Dirk Barreveld

Illustratie: Jan Dirk Barreveld

(meer…)

‘Kinderen leren jou met hun gedrag wat er aan de hand is’

Sport als interventie om jongeren – voor wie maatschappelijke uitval dreigt – de goede kant op te helpen. Dat doet Youth Empowerment Through Sports (YETS) in Vlaardingen en Schiedam – en binnenkort ook in Rotterdam. YETS laat jongeren via een tweejarig-basketbalproject niet alleen in sportief opzicht, maar ook op andere levensgebieden succeservaringen opdoen. Als pedagogisch adviseur is orthopedagoog Arwin Manus vanaf de start betrokken bij dit project van initiatiefnemer Peter Ottens.

Schiedammer Peter Ottens (31) keerde na een basketbalavontuur in de Verenigde Staten terug met een nieuwe droom: “In de wijk waar ik opgroeide waren er jongeren die meer talent hadden dan ik, maar het grote verschil was dat mijn bed in een warm nest stond, met een moeder en een vader – en liefde, discipline en aandacht. Dat hadden veel andere leeftijdgenoten niet. Uit Amerika nam ik het idee mee dat een goede coach je niet alleen beter leert basketballen, maar ook ondersteunt bij een betere ontwikkeling in het leven.” En dus startte Peter Ottens in 2014 met het opzetten van een basketbalproject voor sociaalmaatschappelijk kwetsbare jongeren.

 

Yets in actie (1)

YETS in actie (Foto: Irene Pekaar)

 

‘Erg onder de indruk’ was Arwin Manus (61) na een gastles van YETS-oprichter Peter Ottens bij de minor Sport en Bewegen van de opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening aan de Hogeschool Rotterdam.  “Naast het aanleren van agogische vaardigheden zijn ook muzische werkvormen als tekenen, handvaardigheid, muziek en drama belangrijk in het SPH-onderwijs. En sporten: energieregulatie, fysieke fitheid, ego-versterking. Hoe sport en bewegen in te zetten voor welzijn, vond ik een interessante vraag. En basketbal was voor mij geen onbekend terrein, alle drie mijn kinderen hebben gebasketbald.”

De Delftenaar werd als pedagogisch adviseur verantwoordelijk voor de teambegeleiding. Peter Ottens:  “Voor ons is Arwin als orthopedagoog mega-belangrijk. We hebben veel jongeren die heel gepassioneerd bezig zijn, maar als we er veel energie in steken dan moeten we ook het juiste doen. Dan moet er over onze handelingen zijn nagedacht. Zonder de inbreng van Arwin zouden we geen verschil kunnen maken. Met alleen passie redden we het niet.” (meer…)

Onnodig medicaliseren van de opvoeding schadelijke trend

Alle kinderen onder de drie jaar moeten standaard worden onderzocht op stress. Het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) luidt de noodklok. ’We leven op een tijdbom’. En dat zou ook gelden voor beginnende pubers. ’Soms weet je niet dat je stress hebt, als we dit via een meting weten, kunnen we eerder kijken hoe we dat op kunnen lossen’, stelt een woordvoerder van het NCJ. Doorgeschoten preventiedenken in optima forma, vooral goed voor het onnodig verhogen van het stressniveau van ouders. En dat is zeker niet in het belang van kinderen.

 

Stresstest dreumes

Foto: Hollandse Hoogte / via NOS

 

Misbruikt concept

Het containerbegrip stress is heden ten dage een van de meest misbruikte concepten aldus psychiater en stress-expert Witte Hoogendijk, die samen met journaliste Wilma de Rek een boek over dit onderwerp schreef. De terdoodveroordeelde voor het vuurpeloton ervaart stress. De hardloper die zijn schoenen vergeten is, ervaart stress. Maar voor het winnen van de 100 meter in een olympische finale is juist stress nodig. En ja, ook een hongerige baby ervaart waarschijnlijk stress. (meer…)

De orthopedagoog als advocaat van het kind

Haar kleinzoon van twee-en-een-half kan moeilijk stilzitten als zij hem voorleest, zo vertrouwt ze me toe. Een gesprek op een verjaardag. De vragende blik van deze trotse oma appelleert aan mijn achtergrond als orthopedagoog. Nog voordat ze ‘ADHD?’ in haar mond kan nemen, loop ik weg en kom even later terug met een boek. ‘Had me dat eerder verteld – een handboek voor opvoeders’ van emeritus hoogleraar orthopedagogiek Jan Dirk van der Ploeg. Hoofdstuk 7 brengt klaarheid: De meest voorkomende problemen in de peuter/kleuterfase: 1. Overbeweeglijkheid’.

 

“Probleemgedragingen zijn handelingen waarvan de beoordelingen het resultaat zijn van de interpretaties van de betrokkenen”

Jan Dirk van der Ploeg – emeritus hoogleraar orthopedagogiek 

 

Tijdens mijn studie noemde een docent de orthopedagoog ‘de advocaat van het kind’. Een uitspraak die me later in de week opnieuw aan het denken zette. De aanleiding: een opmerkelijk uitspraak van de rechtbank Noord-Holland. Een moeder vraagt en krijgt toestemming van de rechter om ADHD-medicatie te verstrekken aan zoon (zeven jaar), tegen de wil van vader – haar ex-partner.

 

Afbeelding orthopedagoog als advocaat van het kind

 

‘Voornamelijk op school’

(meer…)

Leerlingen labelen als hoogbegaafd is helemaal niet nodig

Met het voorstel ‘een tussenjaar voor slimme, getalenteerde kinderen die nog niet toe zijn aan de middelbare school’ zaaide onderwijsminister Arie Slob dit voorjaar verwarring rond het begrip hoogbegaafdheid. Willy de Heer – die promoveerde op een onderzoek naar onderwijs aan ‘zeer makkelijk lerenden’ – luidde zelfs de alarmbel in een uitzending van de Monitor: ‘36.000 hoogbegaafde leerlingen zitten in de knel op de basisschool’. En dat kan blijvende gevolgen hebben aldus De Heer: ‘Dat een kind niet de arts wordt die het had kunnen worden maar misschien wel een zwerver.’ Een hoge intelligentie als ernstige risicofactor voor sociaal-emotionele problemen, en zelfs leerproblemen?

 

Dawkins en Dijkgraaf

De term ‘hoogbegaafd’ kom je niet tegen in de autobiografie van de wereldwijd gelauwerde etholoog, evolutiebioloog en schrijver Richard Dawkins. Dichter bij huis kreeg de eminente natuurkundige Robbert Dijkgraaf evenmin gedurende zijn schoolcarrière dit label. Ooit beschouwd als de architecten van bewonderingswaardige prestaties, worden hoogintelligente kinderen in toenemende mate als zorgleerlingen gezien. Maar veel onderzoeken laten juist zien dat mensen die hoger scoren op een IQ-test het beter doen op school, gezonder (en langer) leven en succesvoller zijn in hun loopbaan (Ritchie, 2015).

 

Verwarring

De ontstane verwarring rond hoogbegaafdheid – een precieze definitie bestaat niet – is aanleiding voor een geanimeerd gesprek op de campus van de Radboud Universiteit. Aan tafel zit ontwikkelingspsycholoog dr. Lianne Hoogeveen. Zij houdt zich als coördinator/docent binnen de master ‘Gifted Education’ bij Pedagogische Wetenschappen bezig met de onderwijsbehoeften van leerlingen met capaciteiten op een zo hoog niveau, dat ze een aangepast onderwijsprogramma nodig hebben. Verder is ze hoofdopleider ECHA*- Specialist in Gifted Education, medewerker van CBO Talent Development een expertisecentrum op het gebied van hoogbegaafdheid, en is ze in haar vakgebied ook buiten onze landsgrenzen actief.

*European Council of High Ability

 

Lainne Hoogeveen in De Pedagoog

(meer…)

Voer je e-mailadres in om deze blog te volgen en om per e-mail meldingen over nieuwe berichten te ontvangen.

Blog statistieken

  • 54.077 hits

Volg me op Twitter

Archief

%d bloggers liken dit: